Atatürk’ün Hayvan Sevgisi
Atatürk’ün Hayvanlara Olan Sevgisi
Mustafa Kemal Atatürk, yalnızca bir asker ve devlet adamı değil; aynı zamanda derin duygulara sahip, merhametli ve doğaya karşı hassas bir insandı[cite: 1].
Hayvan sevgisi onun karakterinde önemli bir yer tutar[cite: 1]. Bu sevgi yalnızca sözde değil, davranışlarında da açıkça görülür[cite: 1]. Çankaya Köşkü ve Dolmabahçe Sarayı’nda çeşitli hayvanlar beslerdi: güvercinler, kediler, köpekler ve tavus kuşları gibi[cite: 1].
Atatürk’ün Sahip Olduğu Hayvanlar
Atatürk’ün köpekleri, kuşları ve atları onun hayatında özel yer tutardı[cite: 1]. Ancak bu hayvanların arasında köpekler ve atlar, hem duygusal hem de sembolik anlamda çok ayrı bir yere sahiptir[cite: 1].
Atatürk’ün Sahip Olduğu Köpekler
Atatürk şu ana kadar 3 tane köpek sahiplenmiştir[cite: 1]. Bunlar sırasıyla Alp, Alber ve Foks’tur[cite: 1].
Atatürk ve Foks
Atatürk’ün Çanakkale savaşlarında bile yanında bulundurduğu Alp ve Kurtuluş savaşı sırasında sahiplendiği Alber’den sonraki en son köpeği Foks’tur[cite: 1]. Alber öldüğünde çok üzülen Atatürk’ün henüz üzüntüsü dinmemişken Foks onun yeni köpeği olur[cite: 1]. Foks, Atatürk’ün odasında yatar, her gittiği yere yanında gider, gireceği salona herkesten ve Atatürk’ten daha önce koşar, adeta Atatürk’ün geldiğini haber veriyormuş gibi hareket ederdi[cite: 1]. Atatürk nereye gitse onu da birlikte götürür, yurt gezilerinde bile ondan ayrılmazdı[cite: 1].
Atatürk’ün At Sevgisi
Türkler için at, bir oğul mesafesindedir[cite: 1]. Yedirilir, içirilir, tımar edilir, sevilir, okşanır ve atla kurulan duygusal bağ korunurdu[cite: 1]. At sırtında olmak, yayan olmaktan çok daha güvenilir sayılırdı[cite: 1]. Türklerin atlarla beraber doğduğuna ve yaratıldığına inanılırdı[cite: 1]. Dede Korkut hikayelerinde de Türkler ve atlarla ilgili birçok destansı hikâyeye yer verilir, “At işler, er övünür” atasözleri ile atın kültürümüzdeki yeri lisana da yansırdı[cite: 1].
Atatürk’ün Sahip Olduğu Atlar
Atatürk’ün şu ana kadar bir çok atı olmuştur[cite: 1]. Bunlar arasından en çok sevdikleri Sakarya ve Çankaya isimli atlarıdır[cite: 1].
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliği sırasında, atlar milli mücadelede önemli bir rol oynamıştır[cite: 1]. Ata olan düşkünlük, savaş meydanında da kendini göstermiş ve iyi bir ata sahip olmanın zaferin bir parçası olduğu düşünülmüştür[cite: 1]. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları, savaş zamanlarında atlarını sevgiyle besler ve onlarla güçlü bir bağ kurarlar[cite: 1]. Atatürk’ün at sevgisi, onun kişisel yaşamında da belirgindi[cite: 1]. Atatürk’ün en sevdiği atlardan birine “Sakarya” adını vermiş olması ve daha çok savaş yıllarında bindiği atının adının “Çankaya” olduğu bilgisi, onun atlarla olan derin bağını ve at sevgisini gösteren önemli ayrıntılardan biridir[cite: 1]. Bu isimler, Atatürk’ün savaş ve zaferle özdeşleşen önemli olaylara olan bağlılığını ve anıları canlı tutma isteğini yansıtmaktadır[cite: 1]. “Sakarya”, Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktalarından biri olan Sakarya Meydan Muharebesi’ni çağrıştırabilirken, “Çankaya” ise Atatürk’ün özel yaşamını ve liderlik dönemini simgelemektedir[cite: 1]. Bu isimler, Atatürk’ün atlarına olan sevgisini ve onlarla kurduğu özel bağı daha da anlamlı kılmaktadır[cite: 1]. Ayrıca, Atatürk’ün sevdiklerine at hediye etmesi ve atlarla çekilen fotoğrafları da bu sevginin bir yansıması açıkça görülmektedir[cite: 1].
Atatürk’ün Atçılık ve Binicilik Sporlarına Teşviği
Ata ve atçılığa özel bir merak ve sevgisi yanında iyi bir binici de olan Atatürk, yurtta atçılığı ve yarışçılığı daima özendirdi[cite: 1]. Yakınlarını da bu konuya ilgi göstermeye neredeyse zorladı[cite: 1]. Bu da atçılığın ve yarışçılığın lehine olmuştu[cite: 1]. Onun bu yoldaki emir ve direktifleriyle Türk atlı sporları olumlu bir gelişme kaydetmişti[cite: 1].
Bu vizyonun ilk adımı olarak 1926 yılında Yüksek Yarış ve Islah Encümeni (YYİE) kuruldu[cite: 1]. Bu kurum, yarışları organize etmekle ve ıslah çalışmaları için görevlendirildi[cite: 1]. Atatürk, binicilik kulüplerini ve haraları destekledi[cite: 1]. Özellikle 1930’lu yıllarda Ankara, İzmit ve İstanbul’da modern yarış pistleri kuruldu[cite: 1]. Bu girişimler gelecek yıllarda Türkiye Jokey Kulübü’nün (TJK) kuruluşuna zemin hazırladı[cite: 1].
Gazi Koşusu (1927)
Her şey 1926 yılında, Türkiye’de at yarışlarının tek bir çatı altında toplanmasıyla başladı[cite: 1]. “Yüksek Yarış ve Islah Encümeni”nin kurulmasıyla at yarışlarına resmî düzen geldi[cite: 1]. Atatürk’ün isteği üzerine, adına özel ve büyük ödüllü bir koşu düzenlenmesine karar verildi[cite: 1]. Bu istek 1927 yılında ilk Gazi Koşusu’nun koşulmasıyla gerçeğe dönüştü[cite: 1].
İlk yarış şimdiki Tandoğan Meydanı civarındaki bir hipodromda düzenlendi[cite: 1]. O yıl yarışa yaş sınırlaması olmadan yalnızca İngiliz atları katılabildi[cite: 1].
İlk yarışta kazanan atın adı Neriman, sahibi ise Ali Muhiddin Hacıbekir’dir[cite: 1]. Bu tarihi yarış, Atatürk ve İsmet İnönü tarafından birlikte izlenmiştir[cite: 1].
Mussolini Uluslar Altın Kupası (1938)
Türk binicilik tarihinin muhakkak ki en parlak sayfasını 1938 yılında Roma (İtalya) şehrinde yapılan “Mussolini Uluslar Altın Kupası” teşkil eder[cite: 1].
Atatürk, Atatürk’ün süvarileri olarak anılan sporcu subaylarımıza yolladığı mesajında, "Beni bahtiyar ettiniz. Hepinizin gözlerinden öperim." dedi[cite: 1].
10 Kasım Atatürk’ü Anma Günü, yalnızca büyük bir lideri değil; aynı zamanda doğaya ve hayvanlara derin bir sevgi besleyen bir insanı da hatırladığımız özel bir gündür[cite: 1]. Atatürk’ün hayvanlara olan sevgisi ve doğaya duyduğu saygı, onun insani yönünü en samimi biçimde yansıtır[cite: 1]. Foks gibi sadık dostlarıyla kurduğu bağ, Sakarya ve Çankaya gibi atlara verdiği önem, onun merhametli ve vizyoner kişiliğinin en güzel göstergelerindendir[cite: 1]. Atatürk’ün at sevgisi ve binicilik sporlarına katkıları, Türk atçılığının gelişmesinde kalıcı bir miras bırakmıştır[cite: 1]. Bugün, 10 Kasım’da Atatürk’ün hayvan sevgisini ve doğaya karşı duyarlılığını bir kez daha hatırlıyor; onun değerlerinin hâlâ insanlığa ilham verdiğini hissediyoruz[cite: 1].
Kaynakça
- Ünver, A. F. (2006). Antik çağdan modern olimpiyatlara binicilik sporu ve Türk biniciliğinin olimpik gelişimi [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı.[cite: 1]
- Binicilik Okulu. (2025, Kasım 6). Atatürk’ün atının adı nedir? Binicilik Okulu. Erişim adresi: https://binicilikokulu.com/ataturk-atinin-adi-nedir/[cite: 1]
- Wikipedia. (2025, Kasım 6). Foks. Vikipedi. Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Foks[cite: 1]
- At Bilimleri Dergisi. (2025, Kasım 6). Atatürk ve at. At Bilimleri Dergisi. Erişim adresi: https://www.atbilimleridergisi.com.tr/ataturk-ve-at/[cite: 1]
- Gök Türk Çetinkaya, S. (2024). Atatürk ve at sevgisi üzerine bir değerlendirme. Türk Tarih Kurumu Yayınları. Erişim adresi: https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2024/07/210-SelmaGokturkCetinkaya-1.pdf[cite: 1]
- DergiPark. (2025, Kasım 6). Atatürk’ün atlarla ilişkisine dair bir inceleme. DergiPark. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4942458[cite: 1]
- Türkiye Binicilik Federasyonu. (2025, Kasım 6). Seksen yıl önce bugün: Türk binicilik tarihinin en büyük başarısı kazanıldı. Türkiye Binicilik Federasyonu. Erişim adresi: https://www.binicilik.org.tr/Haber/28457/seksen-yil-once-bugun-turk-binicilik-tarihinin-en-buyuk-basarisi-kazanildi-[cite: 1]